Kur Korumalı TL Vadeli Mevduat Nedir? 9 Madde İle Tüm Merak Edilenler Cevaplandı...

Sisteme 'Kur Korumalı TL Vadeli Mevduat' ismi verildi. 3, 6, 9, 12 ay vadeli hesaplara politika faizi uygulanacak. Kur farkı olursa hazine yatıracak. İşte sistemin detayları...

Kredi 23.12.2021, 12:50
Kur Korumalı TL Vadeli Mevduat Nedir? 9 Madde İle Tüm Merak Edilenler Cevaplandı...

Kamu bankalarının uygulayacağı yeni bir mevduat sistemi tanıtıldı. Dövize Çevrilebilir Mevduat (DÇM) ismi verilen bu modelin ismi 'Kur Korumalı TL Vadeli Mevduat' oldu. Bu vadeli hesabı açtıran kişiler Türk Lirası hesaplarındaki faiz geliri kur zararından az olursa aradaki farkı devlet ödeyecek. Sistem açıklandıktan sonra dolarda yüzde 30’a yaklaşan düşüşlerin sabit seviyelerde devam ettiği görüldü. Dün geceden bu yana DÇM ile ilgili olarak pek çok şey yazıldı çizildi. Şimdi eldeki bilgileri özetliyoruz. DÇM’nin uygulanması hakkında geniş bir açıklama bekleniyor.

1) Kur Korumalı TL Vadeli Mevduat nedir?

Kur Korumalı TL Vadeli Mevduat hesabı olan bir kişiye minimum Merkez Bankası'nın uyguladığı politika faizi verilecek. Mevcut durumda bu faiz yüzde 14 seviyesinde. Misal; kişi parasını vadeli hesap açtırdığı gün dolara yatırsaydı vadenin bittiği tarihte getirisi yüzde 50 olacaktı. İşte aradaki bu yüzde 36’lık farkı devlet vatandaşa ödeyecek. Sistemde 3,6,9,12 aylık vadeler ile hesap açtırılabiliyor. 

2) Sistemden kimler faydalanabiliyor?

Sistemden banka hesabında vadeli mevduat tasarrufu olan gerçek kişiler faydalanabilecek. Bu mevduat yabancı para cinsinden de olabilir.

3) DÇM hangi bankalarda olacak?

Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Alpaslan Çakar’ın verdiği bilgilere göre; kamu bankaları sisteme dahil, özel bankalar da ürünleri yavaş yavaş devreye alacak. Çakar, “Bir çok özel banka genel müdürü arkadaşımla konuştum onlar da girecek” değerlendirmesinde bulundu.

4) Vadeli sonundaki faiz ile döviz arasındaki fark nasıl karşılanacak?

Farkı Hazine’nin karşılayacağı açıklandı. Yani vergi ve bütçe gelirlerinden vatandaşın kur zararı oluşursa tanzim edilecek.

5) Nasıl bir kur farkından söz ediliyor?

Dolar/TL dün 18.4 ile tarihi zirvesini görmüştü. Dün akşam saatlerinde kur 12.0 seviyesine kadar geriledikten sonra bu sabah 13.5 civarında işlem görüyor. TL'nin dün en yüksek seviyeden en düşük seviyeye göre değer kazancı %50'yi buldu. Kurda bu sabahki ilk işlemler olan 13.5 seviyesine göre TL'nin kazancı ise yaklaşık %36 seviyesinde. (08:30 itibarıyla)

Yılbaşından beri bakıldığında ise TL'nin dolar karşısında %56'yı aşan kaybı ise dün geceki hareketle birlikte %45'e geriledi. Dolar/TL'de yılbaşından beri yaşanan %144 yükseliş dünkü hareketle %82 civarı yükselişe geriledi.

6) Dövize Çevrilebilir Mevduat ile ne amaçlanıyor?

Dövize Çevrilebilir Mevduat ile hem mevcut zarar eden vatandaşın zararının tanzim edilmesi hem de dövize oluşabilecek yeni kaymaların engellenmesi hedefleniyor. Şu an Türkiye’de gerçek kişilerin mevduatlarının yüzde 64’ü döviz yüzde 36’sı TL’de. Milli para yerine oluşan bu dengesiz durumun giderilmesi de hedefleniyor. Ayrıca dövize olan talebin de azalacağı düşünülerek kurlardaki aşırı hareketin dengelenmesi umuluyor.

7) Türkiye’de vatandaş parasını ne kadar vadede bozduruyor?

Türkiye Bankalar Birliği Başkanı Çakar’ın verdiği bilgilere göre Türkiye’de ortalama Türk Lirası vade bozdurma vakti 55 gün.

8) Türkiye’de vadeli hesaplarda kaç para var?

Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurumu’nun 12 Aralık 2021 tarihli verilerine göre; Türkiye’de gerçek kişilerin vadeli hesaplarında 866 milyar TL bulunuyor. Vadeli hesaplarda bulunan dövizin TL karşılığı ise 1.2 trilyon TL. Vadeli hesaplarda döviz ve TL olarak 2.1 trilyon TL vadeli hesaplarda bulunuyor. Devlet bu hesaplardaki paraların olası kur zararlarını tanzim edecek.

9) Kim ne dedi?

Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati gece saatlerinde Twitter hesabından yaptığı açıklamada, “Sayın Cumhurbaşkanımız’ın açıkladığı muhteşem ekonomik manifesto ile dün olduğundan çok daha kararlı bir şekilde yolumuza devam ediyoruz. Kimsenin şüphesi olmasın. Yatırım, üretim, istihdam ve ihracat odaklı Türkiye Ekonomi Modeli ile kazanan taraf Türkiye ekonomisi olacaktır” değerlendirmesinde bulundu.

Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölüm Başkanı Refet Gürkaynak, "Yapılan fiilen fiziki bir faiz artışı ama bunu enteresan bir şekilde yapıp nihayetinde o faizi ödemek zorunda kalınmayabileceği bir yapı var. Tehlikeli sonuçları olabilir" dedi ve ekledi:

"Enflasyon ve döviz yükselecek ben bundan fayda sağlayacağım diyen insanlara aradaki fark size ödenecek dendi. Kurun iki misline çıkmasını bekliyorsanız ki geçtiğimiz dönemde çıktı... Eğer bunun yeniden olmasını bekliyorsanız o zaman TL mevduatın getirisi de sizin için %100... faiz artışı yapıldığı dediğim bu."

"ÖRTÜLÜ MEVDUAT FAİZİ GİBİ..."

Sabancı Üniversitesi Finans Kürsüsü Başkanı Profesör Özgür Demirtaş kararı ekstra bir faiz artışı olarak nitelerken, “Aslında Dolar/TL artışı oranında ekstra bir faiz artışıdır bu. Yani örtülü bir mevduat faizi gibi… Dolar/TL’deki düşüşün nedeni de bu faiz artışı… ikinci bir konu da bu ekstra faizin nereden ödeneceği? O da yeni para basarak ödenecek ise ekstra enflasyon anlamına gelebilir. 1970’lerde benzerlerinin yapılmış bir şey olduğunu biliyorum. Türkiye için Hayırlı olsun" ifadelerini kullandı.

T24 yazarı Uğur Gürses ise bugünkü yazısında yeni finans ürününü şu ifadelerle değerlendirdi: Bankalardaki vadesiz TL mevduatı 480 milyar, vadeli TL mevduatı da 1.4 trilyon. Toplam 1.9 trilyon TL ediyor. Bu mevduat sahiplerine de "gel gel" yapılmış oldu. Diyelim ki sadece yüzde 20'si dövize endeksli mevduata geçti. 380 milyar ana para eder. Bunun üzerinde de yıllık yüzde 10'luk bir kur farkı olsa 38 milyar TL'nin bütçeden ödeneceği anlamına geliyor. Dövize endeksli hesaba geçenlerin oranı arttıkça bu fatura büyüyecektir.

Kaynaklar: BDDK, Habertürk, T24, Reuters

Yorumlar (0)